آشنای با سکه طلا و ضرب سکه

  

اصطلاح مسکوک و مسکوکات

مسکوکات اسم جمع مسکوک و مسکوک به معنی سکه می باشد. این مسکوک میتواند با هر جنس فلزی مانند برنج، نقره، پلاتین، طلا و … ضرب شود.

وقتی صحبت از مسکوک طلا به میان می آید منظور همان سکه طلا یا پول فلزی از جنس طلا است پس اگر جایی نام مسکوک نقره به گوشتان خورد منظورشان همان سکه نقره یا پول فلزی از جنس نقره است.

به چه سکه ای سکه طلا می گویند؟

سکه طلا، قطعه ای فلزی به شکل دایره و تخت است که وزن، جنس، عیار و شکل مشخصی دارد. در واقع سکه ها در دو طرف خود دارای اشکال و علائم رسمی مختلفی هستند که آنها را از یکدیگر متمایز میکند.

سکه طلا پشتوانه ارزی و مالی بسیاری از کشورها بوده و بدین علت ضرب سکه باید قانونی انجام گیرد و به همین دلیل زیر نظر دولت و بانک مرکزی هر کشور ضرب میشود. اگر سکه ای زیر نظر بانک مرکزی آن کشور ضرب نشود آن سکه فاقد اعتبار و غیر قانونیست و قطعا ساخت بدون مجوز آن پیگرد قانونی دارد.

عیار سکه طلا

عیار، واحد اندازه‌گیری برای تعیین میزان خلوص طلا و دیگر فلزات گران‌بهاست و به زبان ساده  عیار، میزان خالصی یا ناخالصی طلا یا هر فلز دیگری را توصیف می‌کند و هرچه عیار طلا افزایش یابد، طلای ما خالص‌تر است.

عیار سکه‌های طلا پیش از ماشینی شدن تقریباً ثابت و نزدیک به طلای خالص بوده اما همگام با ورود ماشین ضرب سکه و استانداردسازی اندازه و وزن سکه‌های رسمی، نخستین سکه‌های طلا با عیار 900 در هزار ضرب و وارد چرخه اقتصاد کشورها گردید.

در واقع سکه‌های طلا که عموماً در ایران آن را با عیار 22 می‌شناسند عیار دقیق آن 21/6 یا 900 می‌باشد.

جهت اطلاعات بیشتر، عیار طلای خالص برابر با 1000 (دقیق آن 999/9) در نظر گرفته می‌شود، یعنی در یک کیلوگرم طلا 1000 گرم طلای خالص وجود دارد و زمانی که می‌گوییم عیار سکه 900 است، منظور این است که در هر یک کیلوگرم آلیاژ استفاده شده برای سکه، 900 گرم آن طلای خالص است و 100 گرم باقیمانده آن آلیاژهای دیگر مثل مس می‌باشد.

ضرب سکه ، اصطلاحیست که به جاى ساختن سکه یا تولید سکه از آن استفاده مى کند.

 ساخت سکه 4 مرحله دارد و ضرب کردن سکه اخرین مرحله ى ساخت یک سکه است بنابراین براى ساخت یا تولید سکه جدید نیاز است مراحل زیر انجام شود:

1. طراحى قالب

2. ساخت قالب

3. تولید پولک

4. ضرب سکه

انواع ضرب سکه ها

 در ایران باستان سکه را با چکش ضرب مى زدند. قرن ها به این ترتیب عمل مى کردند که ابتدا نقش پشت سکه را روى فلز محکمى که معمولاً از فولاد بود به طور معکوس و منفى حکاکى مى کردند و آن را در وسط سندان کارمى گذاشتند و به همان روش عینا نقش روى سکه را نیز در سر سنبهاى از فولاد حکاکى مى کردند. پس از تعیین عیار مناسب فلزات و ذوب و شمش نمودن، انها را خرد کرده، به قطر و وزن لازم به صورت قطعاتى مى بریدند و ان را گداخته، به ضرب فشار چکش به صورت مسکوک درمى اوردند. این نوع ضرب سکه منحصر به کشور ما نبود و تقریباً در همه جاى دنیا به همین شیوه عمل مى شد، بعدها به صورت بسیار ابتدایى از منکَنه ها استفاده مى کردند و پس از سال  1561 م  با اختراع ماشین ضرب سکه در اروپا، سکه هاى استاندارد رواج یافت.

سکه های چکشى

سکه هاى چکُشى برمى گردد به دوران باستان و تاریخجه اولین سکه در ایران به 2500 سال پیش یعنى دوره هخامنشیان مى رسد. سکه هایى که از این دوران یافت شده است همگى با دست ضرب شده اند و همین کار دست، موجب افزایش قیمت نجومى این سکه هاییست که دیگر عتیقه نام دارند.

این سکه ها شکل و ضخامت واحدى نداشتند واز نظر ضخامت و شکل گوناگون بودند.

سکه هاى چکشى روزانه فقط امکان ضرب چند سکه وجود داشت اما امروزه دیگر مراحل ضرب کردن سکه را به صورت دستى انجام نمى دهند.

 

سکه هاى ماشینى

عنوان سکه هاى ماشینى به سکه هایى داده مشود که با استفاده از دستگاه هاى تمام خودکار در ضرابخانه ى بانک مرکزى تولید و ضرب مى شوند و جهت اطلاع ضرابخانه ى بانک مرکزى مکانى است که سکه ها را در انجا ضرب میکنند.

دستگاه ضرب سکه ماشینى قادر است در هر ثانیه 12 سکه ضرب کند. فشارى که براى ضرب هر سکه، به قالب ها وارد می شود برابر با 80 تن مى باشد که جیزى معادل 1000 بار ضربه چکش براى ضرب سکه به صورت دستى است .

رفته رفته با پیدا کردن اهمیت پول در داد وستدهاى تجارى موجب شد تا ماشینها و دستگاه هاى ضرب سکه وارد ایران شوند. نخستین سکه هاى ماشینى در ایران در سال 1293 ه ق معادل 1254 خورشیدى ضرب شدند.

این سکه ها با راه اندازى ضرابخانه ماشینى تهران در سال 1293 ه ق توسط فردى به نام فرانز پشان اتریشى به صورت آزمایشى ضرب شد و بعد از آن دیکَر تمام ضرابخانه هاى ساخت سکه به صورت جکشى جمع شد و قرار بر این شد که همه ى سکه ها زیر نظر ضرابخانه بانک مرکزى به صورت ماشینى ضرب شوند.